كابوس ژئوپوليتيك عراق

«تأثير اشغال عراق بر قدرت ايران»

 سخن ناشر

كشور ايران در طول تاريخ از اقتدار و توانايي بالايي برخوردار بوده است؛ اگرچه در مقاطعي از تاريخ به ويژه در دوران سلاطين نتوانست آن چنان كه شايسته است از حقوق ملت خود دفاع كند كه در حقيقت دليل آن فاصله گرفتن از هويت ديني مردم ايران بوده است؛ در حالي كه مراجع ديني و علماي بزرگ به دليل ويژگي‌هاي انديشه حكومتي شيعه مؤلفه مؤثر و كارآمدي در طول تاريخ بوده‌اند. بنابراين، هرگاه نقش مذهب و رهبران مذهبي در ايران ناديده گرفته شده، قدرت ملي كاهش يافت و بخش‌هاي مهمي از كشور اشغال گرديد و در نتيجه كشور بزرگ ايران به شرايط كنوني تبديل شد. از طرفي، كشور ايران هميشه مورد طمع و توجه قدرت‌هاي جهاني بوده است، زيرا علاوه بر موقعيت‌هاي ژئواستراتژي و ژئوپوليتيكي به لحاظ ژئواكونوميكي نيز حائز اهميت بوده است. ظهور پديده انقلاب اسلامي، قدرت ملي واقعي كشور اسلامي ايران را به نمايش گذاشت و كشوري كه تا ديروز به عنوان ژاندارم منطقه در خدمت امريكا و رژيم صهيونيستي بود، يكباره به مهم‌ترين مدافع مظلومان تحت سلطه استكبار تبديل شد. در واقع، تحولات و گذشت دهه‌هاي پس از انقلاب آن هم در شرايط بسيار سخت و دشوار، ابعاد قدرت واقعي ملت ايران را به نحوي به نمايش گذاشت كه قدرت‌هاي شرق و غرب را از توانايي خود منفعل كرد و به تدريج به عنوان يك بازيگر منطقه‌اي ايفاي نقش نمود. به طوري كه حتي پس از سقوط قدرت شرق و اقتدار تك قطبي غرب نيز در مقابل امريكا ايستاد و از ارزش‌هاي خود دفاع كرد و عملاً با تكيه بر پيوند انديشه شيعه عاشورايي و ايراني بودن باعث شد ايران اسلامي نه تنها از خودش بلكه از مستضعفان و مظلومان نيز دفاع كند و به ويژه پس از اشغال عراق توسط امريكا بتواند به عنوان قدرت منطقه‌اي مطرح شده و در شاخص‌هاي قدرت ملي براساس انديشه‌هاي ديني ضمن ارائه الگويي از حكومت براساس مردم‌سالاري ديني ظاهر شود و از جريانات و گروه‌هاي آزاديخواه و آزاديبخش در هر شرايطي دفاع كند و از عراق تهديدگر فرصتي براي دفاع از حقوق مسلمانان منطقه ايجاد كند. اشغال عراق تأثير مستقيمي بر قدرت منطقه‌اي ايران داشت، زيرا با تضعيف قدرت امريكا در منطقه و هويت‌يابي و دستيابي شيعيان و كردهاي عراق به حكومت در چندين انتخابات، عملاً قدرت منطقه‌اي ايران افزايش يافت در اين پژوهش محقق تلاش كرده است با اشاره‌اي بر گذشته، شاخص‌هاي قدرت منطقه‌اي ايران را بررسي كند و از آنجا كه در شرايط كنوني در حوزه قدرت منطقه‌اي كمتر تئوري‌پردازي شده است، كتاب حاضر براي پژوهشگران و كارشناسان منطقه قابل استفاده و بهره‌برداري است به ويژه كه بحران عراق كه مهم‌ترين بحران در دهه اخير به شمار مي‌آيد كمتر به صورت مكتوب مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. مؤسسه مطالعات انديشه‌سازان نور با انتشار اين نوع پژوهش‌ها سعي در ارائه تجزيه و تحليل و اطلاع‌رساني براي علاقه‌مندان و پژوهشگران از مناطق بحراني جهان اسلام را دارد كه اميد است مفيد واقع شود.


مقدمه نویسنده

حاكميت افكار و انديشه جنگ‌‌طلبي در كاخ سفيد به ويژه پس از فروپاشي شوروي و به بهانه واقعه ۱۱ سپتامبر، رهبران امريكا را به اشغال افغانستان و عراق وادار كرد. اشغال عراق كه هدف مدرنيزه كردن اسلام خاورميانه‌اي را به وسيله تحقق طرح خاورميانه بزرگ براي امريكا به دنبال داشت، از اهميت فوق‌العاده‌اي براي كاخ سفيد برخوردار بود، زيرا اهميت انرژي منطقه خليج فارس براي رقبا و شركاي امريكا نيز قابل توجه بود. از سويي نقش ايران در روند تحولات خاورميانه طي دهه اخير موجب توقف طرح‌هاي امريكا و اسرائيل در منطقه گرديده بود كه در واقع مهم‌ترين بازيگر بازدارنده در اين طرح، انديشه مقاومت با حمايت جمهوري اسلامي ايران به حساب مي‌آمد، بنابراين جناح راديكال كاخ سفيد كه منافع اسرائيل را حتي بر ملت امريكا مقدم مي‌دارد، با شمشير برهنه وارد منطقه خاورميانه شد و اعلام كرد، پس از اشغال عراق، كشورهاي عربستان سعودي، سوريه و ايران در اهداف بعدي قرار دارند. نومحافظه‌كاران نيز در تخيل پيروزي قطعي در عراق پس از اشغال هيچ برنامه‌اي نداشتند و به همين دليل به رغم پيروزي سريع در عراق عملاً پس از اشغال به شدت قدرت امريكا منفعل شد و ناگزير به شرايط غيرقابل تصور تن داد و با مشكلاتي مواجه شود. به علاوه گذشت زمان روند نزولي قدرت امريكا را در عراق سرعت بخشيد.

امريكا فكر مي‌كرد با حذف صدام ملت عراق به امريكا خوش‌آمد خواهند گفت؛ در حالي‌كه هر كدام از اقوام به نوعي كينه‌اي از امريكا به دل داشتند؛ شيعيان از اين كه صدام مجري سياست‌هاي امريكا بود و جز جنگ، ويراني و فقر هيچ دستاوردي براي ملت عراق به دنبال نداشت از او ناراضي بودند، به خصوص پس از سركوب انتفاضه ۱۹۹۱ كه امريكا با قدرت از بقاي صدام حمايت كرد. اهل تسنن نيز از اين كه صدام و حزب بعث ۳۰ سال مجري سياست‌هاي امريكا بود و هر آنچه امريكا خواسته بود انجام دادند، شاكي بودند. در نهايت به يك باره تمام خدمات حزب بعث ناديده گرفته شد و اين اقدام براي طرفداران امريكا و مخصوصاً بعثي‌ها ناباورانه بود. بنابراين اعتماد يا فصل همكاري مشترك بين امريكا و عناصر بعث نيز از ميان رفته بود و كردها نيز به اميد دستيابي به كركوك از امريكا تقاضاي كمك داشتند كه عملاً محقق نشد.

در پي تضعيف توان امريكا، قدرت‌هاي منطقه‌اي به ويژه بازيگران ذينفع در صحنه عراق سهم‌خواهي خود را آغاز كردند كه اين نيز به پيچيدگي صحنه
افزوده شد.

از درون عراق نيز فرياد آزادي‌خواهي اقوام تحت فشار قد برافراشت و جمعيت ۶۵ درصدي شيعه مطالبات خود را به تصميمات امريكا تحميل كرد، به ويژه نقش ممتاز مرجعيت شيعه عراق كه از مطالبات بديهي مردم حمايت كرد و در نتيجه شيعه توانست با ايران يعني تنها حامي خود در جهان پيوندهاي گذشته را مستحكم و براي كسب كرسي‌هاي حاكميت نيز تلاش كند.

اقتدار شيعه در عراق سهم ژئوپوليتيك ايران در منطقه را افزايش داد و موجب آغاز يك حركت همگرايي در بين شيعيان منطقه شد.

اين پيوند علاوه بر افزايش سهم قدرت ايران در منطقه از يك طرف و گسترش ناامني و درگيري جريانات تندرو عليه اشغالگران در عراق از طرف ديگر، قدرت امريكا را تضعيف كرد؛ ضمن اين كه مشغله امريكا در عراق و افغانستان و قبل از آن در بوسني كه به نوعي به منافع ايران تنه مي‌زد، عملاً رقابت بين ايران و امريكا در حوزه‌هاي مقاومت اعم از لبنان، فلسطين، عراق و… را افزايش داد و كاخ سفيد ناگزير شد در عراق ناخواسته به دموكراسي نسبي تن دهد تا در آينده بتواند فرصت مناسبي براي تأمين اهداف خود به دست آورد. بنابراين، امريكا به درستي نمي‌داند روند تحولات با چه شدت و ضعفي، به چه سمت و سوئي خواهد رفت. از طرفي خروج بدون نتيجه از عراق براي امريكا خوشايند نيست، زيرا ممكن است اين خروج و شكست به نفع رقيب اصلي، يعني ايران تمام شود. اما گاهي پذيرش حقايق كمترين هزينه است و به نظر مي‌رسد در اين شرايط راه بهتري براي امريكا وجود ندارد. بنابراين، عراق وزنه تعيين‌كننده براي رقابت دو قدرت ايران و امريكاست، زيرا آنچه يك طرف از دست بدهد به نفع ديگري ثبت خواهد شد. در واقع اگر بپذيريم ايران مهم‌ترين مانع در مقابل منافع خاورميانه‌اي امريكا و صهيونيست است، در آن صورت تبديل ايران به قدرت منطقه‌اي در خاورميانه مي‌تواند بر مؤلفه‌هاي قدرت جهاني نيز تأثيرگذار باشد. در واقع، سه مولفه قدرت ملي، قدرت انديشه شيعي و قدرت پديده مقاومت كه از ايران تغذيه مي‌شود، در پيوند مشترك اقتداري ايجاد مي‌كند كه مي‌تواند تأثيرات منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي داشته باشد و فوق معادلات معمول عمل كند؛ اگرچه با موانع بسياري نيز مواجه خواهد شد.


سرشناسه

: اكبري، حسين.

عنوان و نام‌پديدآور

: كابوس ژئوپوليتيك عراق: تأثير اشغال عراق بر قدرت ايران/ مؤلف حسين اكبري.

مشخصات نشر

: تهران: انديشه‌سازان نور، ۱۳۸۸٫

مشخصات ظاهري

: ۲۵۹ص.

شابك

: ۳۵۰۰۰ ريال: ۹۷۸-۶۰۰-۵۴۳۷-۰۶-۲

وضعيت فهرست‌نويسي

: فيپا

يادداشت

: كتابنامه: ص ۲۵۱ ـ ۲۵۹٫

موضوع

: ايران ـ جنبه‌هاي استراتژيكي

موضوع

: خاورميانه ـ روابط خارجي ـ ايالات متحده 

موضوع

: ايالات متحده ـ روابط خارجي ـ خاورميانه

موضوع

: عراق ـ تاريخ ـ حمله ايالات متحده، ۲۰۰۳م. نتايج و تأثيرات

رده‌بندي كنگره

: ۱۳۸۸ ۲ ك ۷ الف/۱۶۵۲ DSR

رده‌بندي ديويي

: ۷۰۴۴۲/۹۵۶

شماره كتابشناسي ملي

: ۱۶۸۸۱۵۷

 

             

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 مؤسسه مطالعات انديشه‌سازان نور

نام كتاب: كابوس ژئوپوليتيك عراق «تأثير اشغال عراق بر قدرت ايران»

مؤلف: حسين اكبري

ناشر: مؤسسه مطالعات انديشه‌سازان نور

ويراستار: عباس محمودي

طراح جلد: محمد فاميل عليوني

تايپ و صفحه‌آرايي: مرضيه روشن‌روان‌گيلوائي

نوبت چاپ: اول ـ ۱۳۸۸

شمارگان: ۱۰۰۰

قيمت: ۳۵۰۰۰ ريال


 فهرست مطالب

 

 

عنوان صفحه
مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۹
فصل اول: عراق در خاورميانه ……………………………………………………………………………………………….  ۱۳
منطقه خاورميانه ……………………………………………………………………………………………………………………. ۱۵
نگاه غرب به شيعه ……………………………………………………………………………………………………………….. ۱۹
تعريف مفاهيم ………………………………………………………………………………………………………………………… ۲۲
تاريخچه عراق ………………………………………………………………………………………………………………………..  ۲۴
سلطة استعمار انگليس …………………………………………………………………………………………………………. ۲۶
روابط امريكا و عراق …………………………………………………………………………………………………………….. ۲۹
انقلاب اسلامي ايران نقطه عطف روابط امريكا و عراق …………………………………………… ۳۰
جنگ تحميلي عراق بر ضد ايران ……………………………………………………………………………………. ۳۱
عراق و كشورهاي منطقه …………………………………………………………………………………………………… ۳۳
اشغال كويت و پيامدهاي آن …………………………………………………………………………………………….. ۳۵
فصل دوم: مباحث تئوريك ……………………………………………………………………………………………………. ۳۷
الف) واقع‌گرايي (رئاليسم) …………………………………………………………………………………………………… ۳۹
ب) آرمان‌گرايي، ايده‌آليسم ………………………………………………………………………………………………… ۴۴
ج) سازه‌انگاران و معادله امنيت …………………………………………………………………………………………. ۴۸
د) قدرت نرم، چهره دوم قدرت …………………………………………………………………………………………. ۵۰
هـ) نظريه هژموني ……………………………………………………………………………………………………………….. ۵۲
و) نظريه شاخص‌هاي منطقه‌اي ……………………………………………………………………………………….. ۵۵
فصل سوم: نقش منطقه‌اي ايران از جنگ جهاني دوم تا جنگ سوم خليج فارس .. ۶۹
بخش اول: جايگاه ايران و منطقه خاورميانه در سياست خارجي امريكا ………………….. ۷۳
بخش دوم: نقش منطقه‌اي ايران قبل از انقلاب اسلامي …………………………………………. ۸۹
بخش سوم: قدرت منطقه‌اي ايران پس از انقلاب اسلامي …………………………………………… ۹۹
فصل چهارم: اهداف و پيامدهاي اشغال عراق و تأثير آن بر قدرت منطقه‌اي ايران ……. ۱۱۳
بخش اول: اهداف امريكا از اشغال عراق ………………………………………………………………………………… ۱۱۷
بخش دوم: اشتباهات امريكا در اشغال عراق ………………………………………………………………… ۱۲۷
بخش سوم: اشتباهات امريكا پس از اشغال عراق ………………………………………………………. ۱۳۹
بخش چهارم: شكل‌گيري قدرت شيعه در عراق و تأثير آن بر قدرت منطقه‌اي ايران ….. ۱۴۵
فصل پنجم: مؤلفه‌هاي مؤثر در قدرت منطقه‌اي ايران ……………………………………………. ۱۶۷
بخش اول: توانمندي‌هاي ايران پس از اشغال عراق ………………………………………………….. ۱۷۱
بخش دوم: توانمندي شيعيان و تأثير آن بر قدرت منطقه‌اي ايران ……………………….. ۱۸۵
بخش سوم: تأثير گفتمان مقاومت و بازدارندگي در قدرت منطقه‌اي ايران …………. ۱۹۹
بخش چهارم: تحولات منطقه و تأثير آن بر قدرت ايران …………………………………………. ۲۱۱
نتيجه‌گيري ……………………………………………………………………………………………………………………………………. ۲۲۷
منابع و مآخذ ………………………………………………………………………………………………………………………………… ۲۵۱

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


دانلود کتاب

 


شما میتوانیددر لینک ذیل در رابطه با شکست آمریکا در در ایجاد اختلال ارتباط بین عراق و ایران بخوانید.

 

4/BAEm_-xmzmHe8vXtjDRXClahm6pAHHx2R3U0E6r3tR6GzcMcMHCrIpY